Naam: Hans Groeneveld
Geboortedatum: 17 maart 1933
Aantal starts: meer dan 42.000
Opleider: gaf van 1957 tot 2019 de zweefvliegopleiding op Terlet
Onderscheidingen: bijzondere re-insigne in goud met lauwerkransen briljant in 2006 behaald voor 50 jaar zweefvliegbewijs

Bijna iedereen die tussen 1957 en 2019 leerde zweefvliegen op Terlet heeft de basisopleiding bij Hans gevolgd, of heeft met Hans te maken gehad. Een van zijn leerlingen, die later ook zelf instructeur is geworden, herinnert zich Hans als een toegankelijkeinstructeur die niet meer vertelde dan nodig. Hij overlaadde je niet met kennis en theorie die je op dat punt in je opleiding zou overdonderen. Hij maakte het voor zijn leerlingen niet ingewikkelder dan nodig en greep pas in als het echt niet anders kon.

Ontwikkeling

Hans zag als tiener tijdens de Tweede Wereldoorlog de bommenwerpers overvliegen. Vol ontzag keek hij ernaar en wist: vliegen, dat wil ik ook. Het probleem was dat hij een bril droeg, hij zou dus nooit beroepspiloot kunnen worden. In 1952 vertelde iemand van de HTS hem dat hij op Terlet een zogenaamde scholierencursus had gedaan. Hans meldde zich aan en werd zo alsnog piloot, later werd zweefvliegen zelfs zijn beroep. Na zijn eerste vliegervaring op Terlet werd hij lid van de Zaanse, want dat was dichterbij zijn woonplaats Castricum. Tijdens zijn militaire dienst was hij lid van de militaire zweefvliegclub op vliegbasis Deelen. Tijdens zijn verlof ging Hans weer naar Terlet. De lierman van de dag kwam niet opdagen en de heer Manting, directeur van Terlet, vroeg hem op de lier te stappen. Met een instructeur naast zich was Hans die dag voor twee groepen cursisten de lierman. Hij had de smaak te pakken en vroeg Manting of hij niet op Terlet kon komen werken. Zo kwam hij in de werkplaats terecht waar onder andere het onderhoud en de reparatie van zweefvliegtuigen werd uitgevoerd. Drie jaar lang werkte hij in de werkplaats als de rechterhand van de heer Vleesch du Bois. In de avonduren studeerde Hans voor zijn theorie zweefvliegen en de theorie om instructeur te worden. In 1957 kwam er een plek vrijen werd Hans Groeneveld volledig instructeur op de vliegschool Nationaal Zweefvliegcentrum Terlet. Hij werkte niet alleen op de school, hij woonde ook vijftien jaar lang op het terrein.

Typisch Hans

Een van de dingen waar Hans bekend om staat is dat hij dagelijks aantekeningen maakte van de gebeurtenissen op Terlet. Hij schreef bijvoorbeeld over het weer, wie er solo was gegaan die dag (solo gaan is de eerste vlucht die je zelfstandig maakt, zonder instructeur in het zweefvliegtuig) en wie de lierman was. Hij startte met deze gewoonte toen hij chef-instructeur werd. Aan het einde van het jaar kwam hij erachter dat het bij zijn taken hoorde een jaarverslag voor de Rijksluchtvaartdienst te schrijven. Dat eerste jaar had hij daar moeite mee, want hij had in de voorgaande maanden geen aantekeningen gemaakt van vermeldenswaardige gebeurtenissen. Dat moet volgend jaar anders, dacht hij, en zo begon hij met het maken van zijn beroemde verslagen. Het begon bescheiden, in het begin schreef hij wekelijks, maar al snel werd het dagelijks. Het is een schat aan informatie over het zweefvliegverleden van Nederland, Hans heeft namelijk ordners vol geschreven. Hans stond bekend om zijn ‘Hansigheden’: van zijn typische manier om cursisten solo te laten gaan, tot zijn afgedragen kleding. Velen zullen zich zijn oneliners nog wel herinneren. Hans was fulltime instructeur op het Nationaal Zweefvliegveld Terlet, grote kans dus dat een cursist de elementaire praktijkopleiding bij hem volgde. Als hij vond dat een cursist klaar was om solo te gaan, dan liet hij dat op een hele specifieke manier blijken. Dan zei hij “doe nog maar een bon”. De cursist moest dan eerst op pad om nog een bon in te leveren, dat waren de startbewijzen die je voor een laag bedrag kon aanschaffen. Zodra de cursist terugkwam en ging zitten, rommelde Hans nog wat aan de achterste zitplaats zodat je dacht dat hij ook was gaan zitten. Voor je het wist werd je opgelierd en besefte je dan pas dat je in je eentje op pad was. 

Eerbetoon

Hans Groeneveld heeft de basis gelegd voor de praktijkopleiding van het zweefvliegen en heeft ervoor gezorgd dat het sleepvliegen op Terlet werd geïntroduceerd. Veel van zijn leerlingen halen goede herinneringen en leuke anekdotes op zodra zijn naam wordt genoemd. We hebben veel aan hem te danken en dat vond zweefvlieginstructeur Aemilie de Jong ook. Halverwege de jaren ’90 zorgde zij ervoor dat Jos Brink op Terlet langskwam voor een opname van het programma Zondagskinderen. In het programma werden mensen in het zonnetje gezet die veel voor anderen deden en betekenden. Hans nam Brink mee op een korte vlucht en bij de landing werd het nieuwe Hans Groeneveld-plein van Terlet feestelijk onthuld met een echt straatnaambord.

We hadden Hans Groeneveld graag geïnterviewd, maar zijn gezondheid stond dit helaas niet toe. Dit eerbetoon is opgemaakt aan de hand van een eerder interview met Hans uit 2011 door Peter Lengkeek, eigenaar en redacteur van de website thermiekfabriek.nl en met de hulp van oud-leerlingen. Onze speciale dank gaat uit naar Hans Groeneveld en zijn partner Jan Oldehave, die samen de laatste redactieronde van ons verhaal hebben gedaan.